TÜRKÇÜLÜĞÜN SİSTEMATİĞİ VE ZİYA GÖKALP

               Milli Edebiyat hareketinin öncülerinden olan Ziya Gökalp (1876 – 1924) sanatçı kişiliğinin yanı sıra düşünür kimliği ile tanınmıştır. Tanzimat yıllarından beri dağınık bir şekilde sürdürülen Türkçülük düşüncesini sistemleştirmiş, Türkçülük hareketinin programını çizmiş ve ilkelerini belirlemiştir. “Türkçülük, Türk Milletini yükseltmek demektir.” İnancıyla yola çıkmış, sanatı bu amaca ulaşmanın aracı olarak kullanmıştır. Turancılık ve Oğuzculuk aşamalarından geçen Türkçülük düşüncesini  Türkiyecilik çizgisine getirmiş ve bu yönüyle Büyük Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk üzerinde de etkili olmuştur. Cumhuriyet döneminde yetişen birçok genç sanatçı üzerinde 1940’lara kadar düşün-celeriyle olağanüstü bir etki yaratmıştır. Türk kültürünün aydınlarımızca iyi bilinmesini ve bu kültürün Batı’nın bilim ve tekniği ile işlenerek yükseltilmesini hedeflemiştir. “Dilde, estetikte, ahlakta, hukukta, dinde, iktisatta, siyasette ve felsefede” Türkçülük hedeflerini “Türkçülüğün Esasları” adlı eserinde ortaya koymuştur.

               Şiiri, düşünceleri yaymak için ideal didaktik bir araç olarak gören Ziya Gökalp, şiirlerini halk şiiri nazım biçimlerini kullanarak yalın bir dille ve hece ölçüsü ile yazmıştır. Çocuklar için yazdığı şiirlerinde yer yer masal ve destan motiflerinden yararlanmıştır. “Altun Işık”  adlı kitabındaki şiirlerde Türk masal ve efsanelerini şiirleştirme çabası görülür. Milli Mücadelenin her aşamasında bu mücadeleyi desteklemiş, Türkiye Türkçülüğü düşüncesini geliştirmiştir. Bu düşünce ile yazdığı şiirlerini “Yeni Hayat”  adlı kitabında toplamıştır. “Kızıl Elma” adlı kitabında Turan düşüncesi ve vatan sevgisini içeren şiirleri yer alır. “Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak” adlı eserinde bir sosyolog kimliği ile Türklük, İslamlık ve çağdaşlık kavramları etrafında bir sentez oluşturmaya çalışmıştır. “Türk Medeni-yeti Tarihi” ve “Türk Töresi” adlı iki kitabında Türk Kültürünü tanıtmaya çalışmıştır. Sürgünde iken yazdığı mektuplarını “Malta Mektupları”  adlı kitabında toplamıştır. Çeşitli gazete ve dergilerde yayınladığı makalelerini de “Makaleler” adıyla kitap haline getirmiştir.

               48 yaşında en verimli çağında vefat etmiştir. Ömrü kısa, ama düşünce dünyamızdaki etkisi çok büyük olan Ziya Gökalp’i  “Ala Geyik” adlı şiirinin bir bölümüne yer vererek saygıyla, rahmetle analım.

“Çocuktum, ufacıktım / Top oynadım acıktım. / Buldum yerde bir erik / Kaptı bir Ala Geyik /               Kaçtı hemen ormana / Bindim bir ak doğana / Doğan yolu şaşırdı / Kaf Dağı’ndan aşırdı /                   Attı beni bir göle / Gölden çıktım bir çöle / Çölde buldum izini / Koştum tuttum dizini /                    Geyik beni görünce / Düştü büyük sevince / Verdi bana bir elma / Dedi: “Dinlenme, durma /           Denizi aş, dağı yar / Altın Köşke çabuk var / Seni bekler ezeli / Orda dünya güzeli /                               Bin yıllık çile doldu” / Bunu dedi yok oldu./ Yedim sırlı elmayı / Gördüm gizli dünyayı /                        Nice nice melekler / Başlarında çiçekler / Devlere el bağlıyor / Gizli gizli ağlıyor /                                Kılıcımı çıkardım / Melekleri kurtardım / Kurtardığım her melek / Geri geri giderek /                   Kanadını açardı /  Selam verip kaçardı / …..  “Turan”  düşüncesinin masal unsurları ile işlendiği  bu  oldukça uzun şiirin ancak başlangıç bölümüne yer verebildik. Ruhu şad, mekanı cennet olsun..

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Erinç Gürbüz - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Çağdaş Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Çağdaş Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Çağdaş Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Çağdaş Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Yeni web sitemizi beğendiniz mi?