LALE DEVRİ ŞAİRİ NEDİM (1681-1730)

Osmanlı İmparatorluğu’nun ıslahat hareketlerinin başlangıç dönemi olarak bilinen Lale Devri’nin (1718-1730) ve Divan Edebiyatı’mızın en önemli şairlerinden olan Nedim İstanbul’da doğmuştur. İyi bir medrese öğrenimi görmüş ve girdiği sınavda üstün bir başarı göstererek müderris olmuştur. Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’nın koruması altında yıldızı parlamış, müderrislik mesleğinde iyice yükselmiştir. Lale Devri sarayının eğlence âlemlerinde zekâsı ve esprili kişiliği ile aranan bir kişi olmuş; ancak “Patrona Halil” isyanı sırasında çıkan karışıklıkta kaçmak için damdan dama atlarken düşerek ölmüştür.  

Ulusal zevkin, yerel özelliklerin ve halk Türkçesinin kullanımıyla belirginleşen “MAHALLİLEŞME AKIMI”nın edebiyatımızdaki en önemli temsilcisidir. İstanbul’a ait betim- lemelere geniş yer vermiş; edebiyatımızda İstanbul sevgisi onunla başlamıştır. Lale Devri’nin zevk ve eğlencelerini; Kağıthane, Çırağan ve Sâdâbad âlemlerini şiirlerinde dile getirmiştir. Şiirlerinde İstanbul Türkçesinin, canlı ve kıvrak bir konuşma dilinin özellikleri görülür.

Nedim’e göre yaşamın anlamı sevmek, eğlenmek, gününü gün etmektir. Hayat felsefesini “Gülelim, eğlenelim, kâm alalım dünyadan” dizesiyle yansıtmıştır. Şiirlerinde din ve tasavvuf konularına hiç yer vermemiş, münacaat ve naat türünde yazmamıştır. Çapkınca, fakat zarif bir üslupla sözünü ettiği güzelleri, klasik edebiyatın mazmunları dışında gerçek  özellikleriyle betimlemiştir. Divan Edebiyatındaki soyut, platonik ve kalıplaşmış aşk anlayışı yerine Karacaoğlan’ın aşk anlayışına benzer daha gerçekçi bir aşk anlayışı benimsemiştir.

Şarkı türünün edebiyatımızdaki en önemli temsilcisidir. Tek eseri olan “Divan”ında şarkı, gazel ve kasideleri dışında hece ölçüsü ile yazdığı bir koşmaya yer vermesi Nedim’in halk zevkine yakınlığının göstergesidir. Gazelleri “şuhane” gazel türünün edebiyatımızdaki en güzel örnekleridir. Divan şiirinin katı kuralları ve dar sınırları dışına çıkarak “Nedimane” denilen yeni bir çığır açma başarısını göstermiş, yaşadığı dönemde yeterince taktir edilmemiş olsa da yüzyılın sonlarından itibaren şöhreti giderek artmıştır. Şair Nedim’i seçtiğimiz birkaç mısra ve beyitleriyle hatırlayıp ve yad edelim. Tanrım rahmet  eylesin.

“Ey sabâ gördün mü mislin bunca demdir âlemin”

“Ben bugün bir nevbahar-ı hüsn ü an seyreyledim.”

“Gülüm şöyle gülüm böyle demektir yâre mutadım”

“Seni ey gül sever canım ki cânâna hitabımsın”

“Yok bu şehr  içre senin vasfettiğin dilber Nedim”

“Bir peri-suret görünmüş bir hayal olmuş sana.”

“Bir  dem mi var ki  ah ederek anmaya gönül”

“Ey  serv-kad  seninle  geçen  rüzigarını”

“Ol  ateş  kim  hayalinle  dil-i şeydaya  girmiştir”

“Bu  şehr-i Stanbul ki  bi-misli  bahadır”

“Tek  sengine  yekpare Acem  mülkü  fedadır.”

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Erinç Gürbüz - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Çağdaş Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Çağdaş Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Çağdaş Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Çağdaş Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.